Wednesday, February 08, 2006

Bhiishma's Devotion (bhakti)

Today on the occasion of 'bhiiShma EkAdaSi', I would like to post a 'padyam' from 'pOtana bhAgavatam' depicting Bhiishma's bhakti.

Bhiishma, lying on the bed of arrows, takes refuge in Lord Krishna after preaching the principles of dharma to none other than 'Dharma rAja' to clear his doubts (in anuSaasanika parvam). Here BhiiShma recollects the scenes from Mahabharata war.

siisamu:
kuppinchi yegasina kunDalaMbula kAnti
gaganabhAgaMbella gappikonaga
urikina nOrvaka yudaraMbulO nunna
jagamula vrEguna jagati kadala
chakraMbu jEpaTTi chanudeMchu rayamuna
pai nunna pachchani paTamu jAra
nammiti nAlAvu nagubATu sEyaka
manniMpu mani kriiDi marala diguva

tETagiiti:
kariki laMghiMchu siMhaMbu karaNi merasi
nEDu bhiiShmuni jaMpudu ninnu gAtu
viDuvu marjuna yanuchu madviSikha vR^iShTi
derali chanudeMchu dEvu.nDu dikku nAku

సీసము:
కుప్పించి యెగసిన కుండలమ్ముల కాంతి
గగన భాగంబెల్ల గప్పికొనగ,
నురికిన నోర్వక నుదరంబులోనున్న
జగముల వ్రేగున జగతి కదల,
చక్రంబు చేబట్టి చనుదెంచు రయమున
పైనున్న పచ్చని పటము జార,
నమ్మితి నాలావు నగుబాటు సేయక
మన్నించుమని క్రీడి మరలి దిగువ,

తేటగీతి:
కరికి లంఘించు సింహంబు కరణి మెరసి
నేడు భీష్ముని జంపుదు నిన్ను గాతు
విడువుమర్జునయంచు మద్విశిఖ వృష్టి
దెరలి చనుదెంచు దేవుండు దిక్కు నాకు

BhiiShma is fondly recollecting a scene from the Mahabharata war. Arjuna, in reverence to his grandfather and unwilling to hurt him, is not fighting at his best. Krishna observes Arjuna's hesitation. To instigate him into bringing down BhiiShma, Krishna feigns anger at BhiiShma and jumps down the chariot saying 'Step aside Arjuna! Today I will kill BhiiShma at any cost and save you'.

In this padyam, BhiiShma is portraying the beauty of angry Krishna as he jumps down the chariot and rushes at bhiiShma, while arjuna runs after him begging Krishna not to make him a laughing stock in front of the whole crowd.

vrEgu = vEgamu
mat+viSikha vR^iShTi terali = coming out of the rain of arrows being showered by me i.e., bhiiShma.

8 comments:

kiran kumar Chava said...

బహు చక్కని పద్యం

దీనికి సంస్కృత సమానము కూడా ఇస్తే బహు బాగుగా ఉండేది

రెండింటిలో చక్కని అర్థము అలాగే ఉంటుంది

Sai Susarla said...

Could you please post the samskrtam version? I don't have it.
- Sai.

kiran kumar Chava said...

స్వనిగమమసహాయ మత్ప్రతిజ్ఞా
మృతమధికర్తుమవప్లుతో రథస్థః
ధృతరథచరణో~భ్యయాచ్చలద్గు
ర్హరిరివ హన్తుమిభం గతోత్తరీయః॥

తన ప్రతిజ్ఞను వదలిఎట్తి నా కోరికౌ పూర్ణము చేయుచు అతడు రథము నుండి క్రిందికురికి, రథచక్రమును చేపట్టి ఏనుగును సంహరించుటకు సింహము చనెడి రీతి వేగముగా నా విఅపు పరుగు తీసెను। మార్గమధ్యమున అతని ఉత్తరీయము కూడా జారిపోయెను.

kiran kumar Chava said...

శితవిశిఖహతో విశీర్ణదంశః
క్షతజపరిప్లుత ఆతతాయినో మే।
ప్రసభమభిససార మద్వధార్థం
స భవతు మే భగవాన్ గతిర్ముకున్దః।

ముక్తినొసగు ముకుందుడైన శ్రీకృష్ణభగవానుడే నాకు పరమగమ్యమగు గాక।
నా తీక్షణమైన శరములచే కలిగిన గాయముల వలన క్రోధితుడైనట్లుగా అతడు యుద్దరంగమున నన్ను వధింప సమకట్టెను. అతని కవచము ధ్వంసమై గాయముల వలన దేహము రక్తసిక్తమై యుండెను.

శ్రీ హర్ష PVSS Sri Harsha said...

చాలా చక్కని పద్యం, మంచి బ్లాగు కూడా.
"నురికిన నోర్వక నుదరంబులోనున్న
జగముల వ్రేగున జగతి కదల"
పద్యం లోని ఈ పాదం లోని భావమే, ఒక తమిళ పాటలో కూడా ఉందని ఈ మధ్యనే తెలిసింది। ఊత్తుక్కాడు వేంకట సుబ్బయ్యర్ కవి రాసిన ఒక కృతిలోని పల్లవి భావం ఇంచుమించి ఇదే,
"ఆడాదు అశంగాదు వా, కణ్ణా ఉన్ ఆదలిల్ ఈఱేzhu భువనముమ్ అశైందు అశైందాడుదే"
తమిళ పదాలు ఎలా రాయాలో తెలియదు. భావం ఏమంటే, కృష్ణా, నువ్వు ఎక్కువ కదలకు, కదిలితే నీలోని భువనాలు కూడా కదిలిపోతాయి....
మొన్న కృష్ణుడి లీలపై ఓ భరతనాట్యం కారయక్రమం చూసాను। అందులో ఈ కవి కృతలకు నాట్యం చేసారు। "అలైపాయుదే కణ్ణా..." కూడా ఈ కవి రచించినదే..." అప్పుడే పైన ఉదహరించిన "పల్లవి" అర్థం వివరించారు...

sakshi said...

Chala manchi padyam.

Oka chinna prasna. Samanyamga seesa padyam taruvata aatveladi ekkuvaga upayogistu unataru. Potana bhagavatam lo, seesa padyanni tetageeti to muginchina sandarbhalu emanna unte cheppagalara?

radhika said...

great work sir.

Sid said...

Thank you so much for this Padyam.

This is one of the greatest and my favorites.

Pothana is the greatest poet of Telugu Devotional genre.

Regards,
Sid.